Mijn kind vapet of rookt: wat kan ik doen?

Wat kan ik doen?

Je ontdekt dat je kind vapet of rookt. Je ontdekt dat je kind vapet of rookt. Misschien vond je een vape in een jaszak, of vertelde school het je. Of gaf je zoon of dochter het zelf toe?

Dat moment kan veel losmaken. Je maakt je zorgen. "Hoe lang speelt dit al? Is mijn kind verslaafd? Waar is het misgegaan? Komt het door dat ene vriendje? Heb ik iets over het hoofd gezien?" En vooral: "Wat kan ik doen om te zorgen dat mijn kind hiermee stopt? Kan ik überhaupt iets doen?"

Misschien heb je het gesprek al proberen aan te gaan of werd je boos uit schrik. Vaak reageren kinderen in deze leeftijdsfase met een laconiek schouderophalen of de woorden: "Iedereen doet het."

Als ouder voel je je dan al snel machteloos. Dat is begrijpelijk, juist omdat je je kind wilt beschermen maar niet weet hoe, of het gevoel hebt dat je totaal niet doordringt.

Het goede nieuws is: ook als je kind nu nog niet wil stoppen, kun je als ouder veel betekenen. Niet door harder te duwen, maar door op een manier aanwezig te zijn die de kans vergroot dat je kind uiteindelijk zelf de stap wil zetten.

Hieronder lees je meer over hoe je dat kunt doen.

Wat kun je als ouder doen?

Je hoeft het niet gelijk perfect te doen. Vaak maken juist kleine dingen een groot verschil.
Je kunt je kind helpen door:

het gesprek open te houden
nieuwsgierig te zijn in plaats van keihard te verbieden of direct te oordelen
vragen te stellen in plaats van oplossingen te geven
te laten merken dat je je zorgen maakt vanuit liefde, niet vanuit boosheid
geduldig te blijven, ook als verandering tijd kost

Dat klinkt misschien niet zo eenvoudig of effectief, maar juist deze aanpak vergroot de kans dat je kind zich veilig genoeg voelt om eerlijk te vertellen wat er speelt.

Waarom wil mijn kind niet stoppen?

Veel ouders denken dat hun kind de risico's gewoon niet ziet. In werkelijkheid weten de meeste jongeren heel goed dat roken en vapen ongezond zijn, toch stoppen ze niet zomaar.

Dat komt omdat vapen of roken voor jongeren vaak meer is dan alleen nicotine. Het is erbij willen horen, omgaan met stress, nieuwsgierigheid of het gevoel om zelfstandig keuzes te kunnen maken. Daardoor ontstaat er een lastige situatie.

Jij ziet vooral de risico's,maar je kind ervaart vooral de voordelen van dit moment. Zolang die voordelen voor je kind zwaarder wegen dan de nadelen, is de motivatie om te stoppen vaak nog klein.

Waarom druk zetten meestal niet werkt

Als ouder is het logisch dat je wilt ingrijpen, je wilt je kind beschermen. Toch werkt druk zetten, straffen of blijven aandringen vaak averechts.

Jongeren zijn juist in deze levensfase bezig met zelfstandigheid. Wanneer zij het gevoel krijgen dat een keuze voor hen wordt gemaakt, is de kans groter dat ze zich afsluiten of juist in verzet komen.

Je mag vertellen dat je je zorgen maakt, maar probeer vooral nieuwsgierig te blijven naar wat er achter het gedrag zit. Een open gesprek levert uiteindelijk vaak meer op dan een discussie over wie er gelijk heeft.

Hoe praat je met je kind over vapen of roken?

Er bestaat geen perfect gesprek, maar er zijn wel manieren waarop de kans groter wordt dat je kind echt met je blijft praten. Kies bij voorkeur een rustig moment. Niet direct nadat je een vape hebt gevonden of wanneer de emoties hoog oplopen. Probeer vervolgens vooral te luisteren, je hoeft niet meteen met oplossingen te komen.
Vijf vragen die kunnen helpen zijn:

Hoe kijk jij zelf eigenlijk naar vapen of roken?
Wat vind je er fijn aan?
Zijn er ook dingen die je er minder leuk aan vindt?
Voel je vaak de drang om te vapen?
Hoe voelt het voor je als je wil vapen maar het kan dan even niet?
Heb je weleens gedacht aan stoppen?
Wat zou ervoor zorgen dat je ooit zou willen stoppen?

Deze vragen helpen je kind om zelf na te denken over het eigen gedrag. Juist dat is vaak de eerste stap richting verandering.

Hoe praat je met je kind over vapen of roken?

Mijn kind wil niet stoppen. Wat nu?

Dit is misschien wel de moeilijkste situatie. Je ziet dat je kind iets doet wat schadelijk is. Je wilt helpen, maar je merkt dat je kind daar zelf nog helemaal niet voor openstaat.

Veel ouders nemen in deze fase contact met ons op. Ze hopen dat wij hun kind kunnen begeleiden, ook als hun zoon of dochter zelf nog niet wil stoppen. We begrijpen die wens echt heel goed. Toch starten we bij WeQuit alleen een begeleidingstraject wanneer een jongere zelf gemotiveerd is om te stoppen.

We doen dat omdat een gedwongen begeleidingstraject in de praktijk niet effectief is. De kans op blijvende gedragsverandering is veel groter wanneer de motivatie vanuit de jongere zelf komt. Dat uitgangspunt sluit aan bij de manier waarop gedragsmatige begeleiding bij tabaks- en nicotineverslaving wordt aanbevolen.

Dat kan een moeilijke boodschap zijn om te horen. Zeker als je je zorgen maakt. Het betekent niet dat je met lege handen staat, juist nu kun jij als ouder veel betekenen. Door je kind te laten merken dat jij je zorgen maakt om zijn of haar gezondheid, en dat je klaarstaat zodra het kind open staat voor hulp om te stoppen. Soms is dat precies de veilige basis die een jongere nodig heeft om straks wél die stap te zetten.

Waar kun je ondertussen terecht als je kind nog niet wil stoppen?

Heeft je kind nog geen motivatie om te stoppen, maar wil jij als ouder wel advies of ondersteuning?

Dan kun je terecht bij Jellinek Preventie. Als ouder kun je er betrouwbare informatie en praktische gesprekstips vinden. Je kunt je vragen of zorgen ook gratis en anoniem bespreken met een deskundige via de Jellinek Advieslijn. Daarnaast organiseert Jellinek online ouderavonden over middelengebruik, waaronder roken en vapen.

Zo sta je er als ouder niet alleen voor, ook als je kind nog niet klaar is voor een stoptraject.

Wil je kind wél stoppen?

Kijk samen met je kind naar onze pagina speciaal voor jongeren. Daar leggen we uit wat vapen en roken met je lichaam doen, hoe een begeleidingstraject eruitziet en hoe we helpen om stap voor stap te stoppen.

Wil je eerst zelf meer weten over vapen, nicotine en de effecten op de gezondheid?
Bekijk dan onze pagina over stoppen met vapen.

Veelgestelde vragen

Kan ik mijn kind verplichten om te stoppen met vapen of roken?

Als ouder wil je natuurlijk het liefst dat je kind direct stopt. Toch kun je een jongere niet dwingen om te stoppen. Je kunt wel duidelijke regels stellen, je zorgen uitspreken en het gesprek blijven aangaan. Uiteindelijk is de kans op blijvende gedragsverandering het grootst wanneer je kind zelf gemotiveerd raakt om te stoppen.

Kan ik mijn kind aanmelden bij WeQuit als het zelf nog niet wil stoppen?

Nee. Bij WeQuit starten we alleen een begeleidingstraject als een jongere zelf gemotiveerd is om te stoppen.

Dat doen we omdat uit de praktijk én uit wetenschappelijke inzichten blijkt dat begeleiding beter werkt wanneer de motivatie vanuit de persoon zelf komt.

Is je kind nog niet zover? Dan betekent dat niet dat je niets kunt doen. Juist door het gesprek open te houden en interesse te blijven tonen, kun je bijdragen aan de motivatie die later kan ontstaan.

Mijn kind zegt dat "iedereen vapet". Hoe reageer ik daarop?

Probeer niet direct in discussie te gaan, vraag liever door.
Bijvoorbeeld:

"Hoe bedoel je precies?"
"Zijn er ook vrienden die niet vapen?"
"Wat maakt dat jij het graag doet?"

Door nieuwsgierig te blijven, ontstaat vaak een opener gesprek dan wanneer je direct probeert te overtuigen. Dat betekent niet dat je het gedrag goedkeurt. Het laat vooral zien dat je wilt begrijpen wat er speelt.